Narnia – kolejność. Sprawdź filmy, seriale BBC i nową ekranizację Netflixa. Co warto zobaczyć przed premierą w 2027 roku?
Narnia powraca na ekrany, a wraz z nią pytanie, które pewnie zadaje sobie sporo osób pamiętających jeszcze pierwsze spotkanie z magiczną szafą: od czego właściwie zacząć? Czy wystarczy przypomnieć sobie trzy filmy kinowe, czy może trzeba sięgnąć również po starsze seriale BBC? A skoro nowa ekranizacja ma opowiedzieć o wydarzeniach wcześniejszych niż historia rodzeństwa Pevensie, czy dotychczasowa kolejność oglądania w ogóle ma znaczenie?
Świat stworzony przez C.S. Lewisa jest znacznie większy, niż mogłyby sugerować trzy hollywoodzkie produkcje. Siedem książek, kilka adaptacji telewizyjnych, animacja i nadchodzący film Grety Gerwig sprawiają, że łatwo pogubić się w chronologii. Na szczęście nie trzeba oglądać wszystkiego, żeby dobrze przygotować się na powrót do Narnii.
Narnia – ile powstało filmów i seriali?
Najbardziej rozpoznawalna ekranizacja Opowieści z Narnii to kinowa trylogia zapoczątkowana w 2005 roku. Składają się na nią Lew, Czarownica i stara szafa, Książę Kaspian oraz Podróż Wędrowca do Świtu. Są to trzy pełnometrażowe filmy, które tworzą jedną ciągłą historię, mimo że ostatnia część powstała już przy udziale innego dystrybutora. Nie są jednak jedynymi adaptacjami powieści Lewisa.
Pod koniec lat osiemdziesiątych BBC przygotowało serialową wersję kilku książek. Jeszcze wcześniej powstały telewizyjne ekranizacje, w tym animowany Lew, Czarownica i stara szafa z 1979 roku. Wszystkie te produkcje opierają się na tym samym literackim świecie, ale nie należą do jednego filmowego uniwersum. Serial BBC nie jest więc prequelem filmów z 2005 roku, podobnie jak najnowsza produkcja Netflixa nie będzie ich bezpośrednią kontynuacją.
Opowieści z Narnii: Lew, Czarownica i stara szafa (2005) – tutaj najlepiej zacząć
Pierwszy film pozostaje zdecydowanie najlepszym wprowadzeniem do Narnii. Poznajemy czworo rodzeństwa Pevensie: Piotra, Zuzannę, Edmunda i Łucję, którzy podczas II wojny światowej zostają wysłani z bombardowanego Londynu do wiejskiej posiadłości profesora Kirke’a. Podczas zabawy najmłodsza Łucja odkrywa starą szafę prowadzącą do niezwykłej krainy. Narnia zamieszkana jest przez mówiące zwierzęta, fauny, centaury i inne fantastyczne stworzenia. Niestety znajduje się również pod władzą Białej Czarownicy, która sprowadziła na nią wieczną zimę.
Dzieci stopniowo odkrywają, że ich przybycie ma znacznie większe znaczenie, niż mogłyby początkowo przypuszczać. W centrum całej historii znajduje się Aslan, potężny lew będący jedną z najważniejszych postaci świata Lewisa. Film Andrew Adamsona świetnie przedstawia podstawowe zasady tego uniwersum. Poznajemy jego mieszkańców, historię konfliktu z Białą Czarownicą oraz charakterystyczne motywy poświęcenia, zdrady i odkupienia. Co ważne, nie trzeba znać książek, aby zrozumieć opowiadaną historię.
Opowieści z Narnii: Książę Kaspian (2008) – powrót do zupełnie innej krainy
Drugi film rozpoczyna się rok po wydarzeniach znanych z Lwa, Czarownicy i starej szafy. Rodzeństwo Pevensie ponownie trafia do Narnii, ale szybko odkrywa, że kraina bardzo się zmieniła. W świecie ludzi upłynęło zaledwie kilkanaście miesięcy, natomiast w Narnii minęły całe stulecia. Dawni mieszkańcy ukrywają się przed Telmarami, a pamięć o Aslanie i dawnych władcach coraz bardziej przypomina legendę. Na scenę wkracza tytułowy książę Kaspian, który próbuje odzyskać należne mu miejsce i przywrócić Narnii utraconą równowagę.
Książę Kaspian jest bardziej wojenną opowieścią niż pierwsza część. Więcej miejsca poświęca polityce, konfliktom pomiędzy narodami oraz pytaniu o to, co dzieje się z krainą, kiedy jej historia zostaje zapomniana. Film warto obejrzeć bezpośrednio po części z 2005 roku. Znajomość wcześniejszych wydarzeń pozwala lepiej zrozumieć emocje rodzeństwa, dla którego powrót do Narnii okazuje się znacznie trudniejszy, niż oczekiwało.
Opowieści z Narnii: Podróż Wędrowca do Świtu (2010) – zakończenie kinowej trylogii
Trzecia część zmienia charakter całej serii. Tym razem do Narnii powracają Łucja i Edmund, którym towarzyszy ich kuzyn Eustachy Scrubb. Zamiast kolejnej wielkiej wojny otrzymujemy podróż morską na pokładzie tytułowego Wędrowca do Świtu. Książę Kaspian, obecnie już król, wyrusza na poszukiwanie siedmiu zaginionych lordów. W trakcie wyprawy bohaterowie odwiedzają tajemnicze wyspy, spotykają niezwykłe stworzenia i mierzą się z zagrożeniami, które nie zawsze można pokonać mieczem.
Podróż Wędrowca do Świtu mocniej koncentruje się na wewnętrznych przemianach postaci. Szczególnie interesująco wypada historia Eustachego, który początkowo traktuje swoich kuzynów i ich opowieści z ogromną pogardą. Film nie adaptuje wszystkich wydarzeń z książkowego cyklu, ale stanowi zakończenie historii hollywoodzkiej trylogii. Dla widzów zainteresowanych przede wszystkim współczesnymi ekranizacjami Narnii jest to naturalny moment na zakończenie maratonu.
Seriale BBC z lat 1988-1990 – czy warto je obejrzeć?
Zanim wielkie hollywoodzkie studio otworzyło drzwi do magicznej szafy, zrobiła to brytyjska telewizja. W latach 1988-1990 BBC wyemitowało trzy serialowe adaptacje obejmujące łącznie cztery powieści C.S. Lewisa. Pierwsza produkcja, Lew, Czarownica i stara szafa z 1988 roku, przedstawia tę samą historię, którą później zekranizował Andrew Adamson. Druga, wyemitowana w 1989 roku, łączy Księcia Kaspiana i Podróż Wędrowca do Świtu. Trzecia, Srebrne krzesło z 1990 roku, pokazuje wydarzenia, których współczesna trylogia kinowa już nie zdążyła przedstawić.
Dzisiejszego widza mogą zaskoczyć efekty specjalne, kostiumy i sposób realizacji fantastycznych stworzeń. Nie jest to oczywiście produkcja, której strona techniczna może konkurować z filmami nakręconymi kilkanaście lat później. Starsze seriale mają jednak własny urok. W wielu miejscach są spokojniejsze, bardziej teatralne i bliższe atmosferze klasycznej brytyjskiej telewizji dziecięcej. Osoby szczególnie przywiązane do książek mogą docenić również to, że opowiadają historię Narnii w nieco inny sposób.
Największym argumentem za ich obejrzeniem jest Srebrne krzesło. To właśnie tutaj poznajemy dalsze losy Eustachego oraz Jill Pole, która razem z nim trafia do Narnii i otrzymuje od Aslana niezwykle ważne zadanie. Jeśli ktoś zna wyłącznie filmy kinowe, będzie to dla niego zupełnie nowa przygoda.
A co ze starszą animacją Narnii?
W 1979 roku powstała animowana adaptacja Lwa, Czarownicy i starej szafy. Jest to samodzielna produkcja telewizyjna, opowiadająca historię rodzeństwa Pevensie w klasycznej, rysunkowej formie. Nie stanowi części uniwersum filmów kinowych ani serialu BBC. Nie wprowadza również wydarzeń niezbędnych do zrozumienia nowej ekranizacji. Można potraktować ją jako ciekawostkę albo okazję do zobaczenia, jak tę samą opowieść interpretowano przed erą współczesnych efektów komputerowych. Dla osób zainteresowanych historią adaptacji fantastyki będzie to interesujący seans. Pozostali mogą spokojnie go pominąć.
Narnia – chronologia książek a kolejność filmów
Jednym z największych źródeł zamieszania jest fakt, że chronologia wydarzeń w Narnii nie odpowiada kolejności publikowania książek. C.S. Lewis rozpoczął serię od Lwa, Czarownicy i starej szafy, który ukazał się w 1950 roku. Dopiero pięć lat później opublikował Siostrzeńca czarodzieja, przedstawiającego wydarzenia znacznie wcześniejsze.
Jeśli chcemy poznać historię według chronologii samego świata, zaczynamy właśnie od Siostrzeńca czarodzieja. Następnie przechodzimy do Lwa, Czarownicy i starej szafy, Konia i jego chłopca, Księcia Kaspiana, Podróży Wędrowca do Świtu, Srebrnego krzesła i Ostatniej bitwy. Nie oznacza to jednak, że taka kolejność jest obowiązkowa podczas pierwszego kontaktu z książkami. Lew, Czarownica i stara szafa ma szczególną zaletę: razem z Łucją odkrywamy krainę, której zasad jeszcze nie znamy. Siostrzeniec czarodzieja pokazuje natomiast, skąd wzięły się niektóre elementy tego świata.
Warto też pamiętać, że Koń i jego chłopiec rozgrywa się podczas panowania rodzeństwa Pevensie. Jego akcja w dużej mierze toczy się poza właściwą Narnią, dzięki czemu możemy poznać inne królestwa stworzone przez Lewisa.
Nowa Narnia Grety Gerwig – o czym będzie film?
Nadchodząca ekranizacja ma nosić tytuł Narnia: Siostrzeniec czarodzieja i powstaje dla Netfliksa. Za scenariusz i reżyserię odpowiada Greta Gerwig, znana między innymi z Barbie oraz Małych kobietek. Najważniejszą informacją jest wybór materiału źródłowego. Film będzie adaptacją Siostrzeńca czarodzieja, czyli opowieści o narodzinach Narnii. Nie zobaczymy więc kolejnej bezpośredniej kontynuacji przygód rodzeństwa Pevensie.
Głównymi bohaterami będą Digory Kirke i Polly Plummer, dwoje dzieci, które za sprawą magicznych pierścieni odkrywają możliwość podróżowania pomiędzy światami. Ich przygoda prowadzi między innymi do niezwykłego miejsca znanego jako Las Między Światami oraz do spotkania z niebezpieczną Jadis. To właśnie Siostrzeniec czarodzieja wyjaśnia początki Narnii, pojawienie się w niej zła oraz pochodzenie niektórych przedmiotów i postaci, które później odegrają ważną rolę w historii rodzeństwa Pevensie.
W rolach Digory’ego i Polly zobaczymy Davida McKennę i Beatrice Campbell. Jadis zagra Emma Mackey, a w obsadzie znaleźli się także Daniel Craig, Carey Mulligan, Meryl Streep i Ciarán Hinds. Netflix zapowiedział premierę kinową na 12 lutego 2027 roku, z wcześniejszymi pokazami IMAX od 10 lutego. Film ma trafić na platformę Netflix 2 kwietnia 2027 roku.
Czy przed nową Narnią trzeba obejrzeć wszystkie poprzednie filmy?
Nie. I to chyba najważniejsza wiadomość dla osób, które chciałyby poznać nową ekranizację, ale nie mają ochoty nadrabiać kilku filmów i seriali. Siostrzeniec czarodzieja jest pierwszą historią w chronologii Narnii. Opowiada o wydarzeniach, które mają miejsce jeszcze przed wejściem Łucji do magicznej szafy. Z tego powodu nowa produkcja ma możliwość przedstawienia świata od samych podstaw. Nie trzeba znać Księcia Kaspiana ani Podróży Wędrowca do Świtu, aby zrozumieć historię Digory’ego i Polly. Nawet wcześniejsza znajomość Lwa, Czarownicy i starej szafy nie będzie konieczna do śledzenia fabuły.
Jest jednak druga strona medalu. Osoby znające poprzednie ekranizacje mogą czerpać większą przyjemność z odkrywania pochodzenia niektórych elementów świata. Spotkanie z Jadis czy poznanie historii pewnej niezwykle istotnej szafy nabiera dodatkowego znaczenia, jeżeli pamiętamy, jaką rolę odegrają później.
Czy nowa Narnia będzie powiązana z filmami Disneya?
Nie należy traktować jej jako czwartej części dawnej serii. Netflix przygotowuje nową interpretację świata Lewisa, opartą na odrębnej adaptacji literackiej. Oznacza to, że widzowie nie muszą pamiętać wszystkich wydarzeń filmowej trylogii ani zastanawiać się, dlaczego część dawnych aktorów nie powraca. Twórcy otrzymali możliwość ponownego przedstawienia Narnii od samych fundamentów. Na razie najważniejsze pozostaje to, że Gerwig sięga po książkę, która nigdy wcześniej nie doczekała się pełnometrażowej ekranizacji kinowej. Dzięki temu nawet osoby doskonale znające hollywoodzkie filmy zobaczą historię, której na dużym ekranie jeszcze nie było.
W jakiej kolejności najlepiej obejrzeć Narnię przed premierą w 2027 roku?
Jeżeli chcecie po prostu przypomnieć sobie Narnię, polecam rozpocząć od filmu Lew, Czarownica i stara szafa z 2005 roku, następnie obejrzeć Księcia Kaspiana z 2008 roku, a na końcu Podróż Wędrowca do Świtu z 2010 roku. To najbardziej przystępna i spójna filmowa podróż przez świat C.S. Lewisa. Starsze produkcje BBC można potraktować jako rozszerzenie tego maratonu. Szczególnie warto zainteresować się Srebrnym krzesłem, którego współczesna ekranizacja nie powstała. Animacja z 1979 roku pozostaje propozycją dla największych fanów Narnii.
Jeżeli natomiast chcecie przygotować się konkretnie do filmu Grety Gerwig, najlepszym pomysłem będzie przeczytanie Siostrzeńca czarodzieja. To właśnie ta powieść pozwala zrozumieć, dlaczego historia powstania Narnii jest tak istotna dla całego cyklu.Narnia zawsze była przecież czymś więcej niż opowieścią o dzieciach, które znalazły magiczną szafę. To świat posiadający własną historię, mitologię i zakończenie. A nowa ekranizacja pozwoli nam wrócić do momentu, kiedy wszystko dopiero się zaczynało.
Zobacz też: Avengers: Doomsday- pełna obsada i bohaterowie. Kto wraca do MCU?
