X-Men przed Avengers: Doomsday – które filmy warto obejrzeć przed premierą? Wyjaśniamy historię mutantów, powroty aktorów i najważniejsze wydarzenia MCU.
Powrót X-Men do kina jeszcze kilka lat temu wydawał się odległym marzeniem fanów Marvela. Przez ponad dwie dekady mutanci funkcjonowali we własnym filmowym uniwersum, oddzielonym od Avengers, Iron Mana i Kapitana Ameryki. Teraz, za sprawą Avengers: Doomsday, te światy wreszcie mają się spotkać. Co więcej, do swoich kultowych ról powracają aktorzy, którzy współtworzyli filmową historię X-Men jeszcze na początku XXI wieku. Premiera Avengers: Doomsday w Polsce została zaplanowana na 16 grudnia 2026 roku. W obsadzie znaleźli się między innymi Patrick Stewart, Ian McKellen, James Marsden, Rebecca Romijn, Alan Cumming i Kelsey Grammer. Nie zabraknie również Channinga Tatuma, którego Gambit zdążył już zadebiutować w Deadpool & Wolverine.
Dla wieloletnich fanów mutantów to fantastyczna wiadomość, ale dla osób, które chciałyby nadrobić ich historię przed premierą, pojawia się pewien problem. Filmowa seria X-Men słynie z niekonsekwentnej chronologii, podróży w czasie i wydarzeń, które w kolejnych produkcjach bywają zmieniane lub całkowicie ignorowane Które filmy naprawdę warto więc obejrzeć przed Avengers: Doomsday? Jak odnaleźć się w skomplikowanej historii mutantów i co trzeba wiedzieć o Profesorze X, Magneto oraz pozostałych bohaterach?
Dlaczego X-Men wracają właśnie w Avengers: Doomsday?
Przez wiele lat prawa do filmowych adaptacji X-Men należały do 20th Century Fox. Właśnie dlatego Wolverine, Magneto czy Profesor X nie mogli swobodnie pojawiać się u boku bohaterów Marvel Cinematic Universe. Sytuacja zmieniła się po przejęciu większości aktywów 21st Century Fox przez Disneya w 2019 roku. Marvel Studios odzyskało możliwość wykorzystania mutantów, jednak zamiast natychmiast rozpoczynać kolejną serię od początku, zdecydowało się stopniowo wprowadzać elementy dawnego uniwersum do nowych produkcji.
Kluczową rolę odegrała koncepcja multiwersum, pozwalająca na współistnienie różnych rzeczywistości. Dzięki niej bohaterowie wcześniejszych ekranizacji mogą spotkać postacie z MCU bez konieczności całkowitego przepisywania swojej historii. Avengers: Doomsday ma połączyć bohaterów trzech odrębnych uniwersów. Nie oznacza to jednak, że wszystkie wydarzenia ze starych filmów X-Men automatycznie staną się częścią głównej chronologii MCU.
X-Men (2000) – od tego filmu wszystko się zaczęło
Pierwszy film X-Men z 2000 roku to absolutna podstawa przed seansem Avengers: Doomsday. Produkcja Bryana Singera przedstawiła widzom konflikt pomiędzy ludźmi a mutantami, którzy rodzą się z niezwykłymi zdolnościami i często spotykają się z nieufnością lub otwartą wrogością społeczeństwa. Najważniejszymi postaciami są Charles Xavier, założyciel szkoły dla młodych mutantów, oraz Erik Lehnsherr, znany jako Magneto. Obaj marzą o lepszej przyszłości swojego gatunku, jednak mają zupełnie odmienne wyobrażenia na temat sposobu jej osiągnięcia.
Profesor X wierzy we współistnienie ludzi i mutantów. Magneto uważa natomiast, że pokojowe porozumienie jest złudzeniem, a jedyną drogą do przetrwania pozostaje siła. Film przedstawia również Cyclopsa, Mystique, Jean Grey, Storm, Rogue i Wolverine’a. To właśnie tutaj poznajemy relacje stanowiące fundament całej serii. Jeżeli macie czas tylko na jeden starszy film o X-Men, zdecydowanie zacznijcie od tego.
X-Men 2 (2003) – mutanci wobec wspólnego zagrożenia
Druga część, znana również jako X2, rozwija jeden z najważniejszych motywów całej franczyzy. Ludzie obawiają się mutantów, a strach ten coraz częściej prowadzi do prób kontrolowania lub eliminowania osób obdarzonych nadnaturalnymi zdolnościami. Głównym przeciwnikiem bohaterów jest William Stryker, wojskowy odpowiedzialny za działania wymierzone w mutantów. W obliczu wspólnego niebezpieczeństwa dawni przeciwnicy muszą rozważyć współpracę.
To właśnie w tej produkcji poznajemy Nightcrawlera, którego ponownie zagra Alan Cumming. Jego zdolność teleportacji, charakterystyczny wygląd i religijność sprawiają, że jest jedną z najbardziej rozpoznawalnych postaci filmu. X-Men 2 pokazuje również, jak skomplikowana potrafi być relacja Profesora X z Magneto. Ich konflikt nie wynika z prostego podziału na dobro i zło. Łączą ich wspólne doświadczenia, choć dzielą metody działania. Ten film warto obejrzeć nie tylko dla Nightcrawlera, lecz także dla lepszego zrozumienia całej ideologii X-Men.
X-Men: Ostatni bastion (2006) – wydarzenia, które później zmieniono
Trzecia część oryginalnej trylogii skupia się na opracowaniu środka pozwalającego pozbawić mutantów ich zdolności. Dla części społeczeństwa to szansa na zakończenie konfliktu, dla innych próba odebrania całej grupie jej tożsamości. Ważnym wątkiem staje się również Jean Grey i jej potężna osobowość znana jako Phoenix.
Film ma szczególne znaczenie, ponieważ przedstawia dramatyczne wydarzenia dotyczące kilku kluczowych bohaterów, w tym Profesora X. Jednocześnie jego zakończenia nie należy traktować jako niepodważalnego finału historii mutantów. Późniejsze produkcje, przede wszystkim X-Men: Przeszłość, która nadejdzie, w znacznym stopniu zmieniają konsekwencje wydarzeń znanych z oryginalnej trylogii. Dla osób przygotowujących się do Avengers: Doosday najważniejsze będzie zrozumienie skali mocy Jean Grey oraz tego, jak daleko Magneto potrafi się posunąć w obronie własnych przekonań.
X-Men: Pierwsza klasa (2011)- skąd wziął się konflikt Xaviera z Magneto?
X-Men: Pierwsza klasa przenosi akcję do lat sześćdziesiątych i opowiada o początkach znajomości Charlesa Xaviera oraz Erika Lehnsherrra. W młodsze wersje bohaterów wcielają się James McAvoy i Michael Fassbender. Film przedstawia narodziny pierwszej drużyny mutantów, ale przede wszystkim rozwija historię przyjaźni, która stopniowo przeradza się w wieloletni konflikt. Erik, naznaczony doświadczeniami Holocaustu, nie wierzy, że ludzie kiedykolwiek zaakceptują mutantów. Charles próbuje przekonać go, że przyszłość może wyglądać inaczej.
Ogromne znaczenie ma tutaj również Mystique, która odgrywa ważną rolę w życiu obu bohaterów. Chociaż aktorzy z Pierwszej klasy nie zostali ogłoszeni głównymi reprezentantami mutantów w Doomsday, obejrzenie tego filmu pozwala znacznie lepiej zrozumieć emocjonalne podstawy całej serii.
X-Men: Przeszłość, która nadejdzie (2014) – najważniejszy film przed Doomsday?
Jeżeli mielibyśmy wskazać jeden film X-Men najlepiej przygotowujący widzów do multiwersalnego zamieszania, byłaby to właśnie Przeszłość, która nadejdzie. W przyszłości mutanci zostają niemal całkowicie wyniszczeni przez Sentinele, zaawansowane maszyny zaprojektowane do ich tropienia i eliminowania. Ostatni członkowie X-Men podejmują desperacką próbę zmiany historii. Świadomość Wolverine’a zostaje przeniesiona do jego młodszego ciała, aby w przeszłości zapobiec wydarzeniom prowadzącym do katastrofy.
Produkcja łączy dwie generacje aktorów, zestawiając młodszych bohaterów z Pierwszej klasy z postaciami oryginalnej trylogii. Najważniejsze są jednak konsekwencje zakończenia. Zmiana wydarzeń w przeszłości prowadzi do powstania nowego przebiegu historii, w którym losy niektórych bohaterów wyglądają zupełnie inaczej. To właśnie dlatego filmowa chronologia X-Men bywa tak trudna do uporządkowania. Przeszłość, która nadejdzie uczy również czegoś, co może okazać się niezwykle istotne w Avengers: Doomsday: bohaterowie dobrze znani widzom nie muszą mieć identycznych doświadczeń w każdej wersji rzeczywistości.
X-Men: Apocalypse i Mroczna Phoenix – czy trzeba je oglądać?
X-Men: Apocalypse z 2016 roku przedstawia starcie mutantów z potężnym En Sabah Nurem, jednym z najstarszych przedstawicieli ich gatunku. Produkcja rozwija historię młodszej drużyny i pokazuje kolejne etapy relacji między Charlesem, Erikiem oraz Mystique. Z kolei X-Men: Mroczna Phoenix z 2019 roku ponownie skupia się na Jean Grey oraz niebezpiecznej sile, nad którą bohaterka stopniowo traci kontrolę. Oba filmy rozwijają alternatywną historię zapoczątkowaną przez Pierwszą klasę, jednak nie są szczególnie istotne dla zrozumienia powrotu aktorów oryginalnej trylogii.
Można więc potraktować je jako dodatkowe uzupełnienie maratonu. Warto natomiast pamiętać, że Jean Grey i związana z nią Phoenix należą do najpotężniejszych postaci w świecie mutantów. To ważny element historii X-Men, niezależnie od tego, czy bohaterka pojawi się w nadchodzącym filmie.
Logan: Wolverine (2017) – czy ta historia nadal ma znaczenie?
Logan to jedna z najbardziej dojrzałych i emocjonalnych produkcji o mutantach. Przedstawia przyszłość, w której Wolverine jest zmęczonym życiem samotnikiem, a Charles Xavier zmaga się ze skutkami starzenia i utratą kontroli nad własnymi zdolnościami. Film stanowi przejmujące pożegnanie z pewnym etapem historii obu bohaterów. Nie należy jednak zakładać, że wydarzenia przedstawione w Loganie muszą bezpośrednio poprzedzać Avengers: Doomsday. Produkcja funkcjonuje jako odrębna wizja przyszłości, a wieloświat pozwala na istnienie innych wersji znanych postaci.
Dlaczego więc warto ją obejrzeć? Przede wszystkim dla relacji Wolverine’a i Profesora X. Film pokazuje, jak silne więzi połączyły bohaterów na przestrzeni lat i dlaczego powrót Patricka Stewarta ma dla fanów tak ogromne znaczenie.
Doctor Strange i The Marvels – mutanci pojawili się już w MCU
Pierwsze wyraźne połączenia mutantów z multiwersum Marvela mogliśmy zobaczyć przed Doomsday. W Doktor Strange w multiwersum obłędu z 2022 roku Charles Xavier pojawia się jako członek Illuminati z Ziemi-838. Patrick Stewart ponownie wciela się w Profesora X, jednak nie ma podstaw, by uznać tę wersję za dokładnie tego samego bohatera, którego poznaliśmy w filmach Foxa. Z kolei scena w trakcie napisów końcowych The Marvels z 2023 roku przedstawia Monicę Rambeau uwięzioną w alternatywnej rzeczywistości. Spotyka tam Beasta, ponownie granego przez Kelseya Grammera.
To jeden z najbardziej bezpośrednich sygnałów, że światy mutantów i Avengers mogą zostać ze sobą połączone. Warto przy tym rozróżniać sam powrót aktora od powrotu konkretnej wersji postaci. Marvel może wykorzystać znajome twarze, nie przenosząc automatycznie całej historii ich poprzednich wcieleń.
Deadpool & Wolverine (2024) – pożegnanie z Foxem czy początek czegoś nowego?
Deadpool & Wolverine otwarcie wykorzystuje dziedzictwo filmów Marvela powstałych przed rozbudową MCU. Deadpool zostaje wciągnięty w działania organizacji TVA, która zajmuje się kontrolą osi czasu. Na jego drodze staje alternatywna wersja Wolverine’a, a wspólna przygoda prowadzi bohaterów przez miejsca, w których spotykają zapomniane postacie dawnych ekranizacji. Film wprowadza również Gambita granego przez Channinga Tatuma.
To szczególnie ciekawy przypadek, ponieważ aktor przez lata był związany z niezrealizowanym projektem solowego filmu o tej postaci. Jego występ w Deadpool & Wolverine stał się więc spełnieniem długo odkładanej obietnicy. Produkcja pokazuje również, że Marvel nie zamierza odcinać się od swojego filmowego dziedzictwa. Wręcz przeciwnie, dawne ekranizacje mogą stanowić pełnoprawne elementy znacznie większej opowieści. Przed Avengers: Doomsday jest to jedna z najważniejszych pozycji do nadrobienia.
Loki i Fantastyczna Czwórka – dlaczego warto wyjść poza X-Men?
Choć przygotowujemy się przede wszystkim na powrót mutantów, nie można zapominać o innych produkcjach Marvela. Serial Loki przedstawia zasady działania TVA, alternatywnych linii czasu i różnych wariantów tych samych postaci. Szczególnie drugi sezon pomaga zrozumieć, dlaczego podróże pomiędzy rzeczywistościami stały się tak ważne dla MCU. Warto również obejrzeć Fantastyczną Czwórkę: Pierwsze kroki z 2025 roku. Film wprowadza rodzinę Reeda Richardsa do alternatywnego świata oznaczonego jako Ziemia-828.
Ponieważ Avengers: Doomsday ma opowiadać o zderzeniu różnych uniwersów, znajomość Fantastycznej Czwórki może okazać się równie przydatna jak wcześniejszych przygód X-Men. Nie bez znaczenia pozostaje także Doctor Doom, którego zagra Robert Downey Jr. Aktor znany wcześniej jako Tony Stark wciela się tym razem w zupełnie inną postać, a nie po prostu powracającego Iron Mana.
Którzy X-Men powracają w Avengers: Doomsday?
Oficjalna obsada potwierdza powrót kilku niezwykle ważnych twarzy filmowego uniwersum mutantów. Patrick Stewart ponownie wciela się w Charlesa Xaviera, Ian McKellen w Magneto, a James Marsden w Cyclopsa. Rebecca Romijn powraca jako Mystique, Alan Cumming jako Nightcrawler, natomiast Kelsey Grammer jako Beast. Do tej grupy dołącza Channing Tatum w roli Gambita.
Warto zauważyć, że są to bohaterowie związani z różnymi etapami rozwoju serii X-Men. Część z nich nie występowała razem na ekranie od wielu lat, dlatego ich ponowne spotkanie ma ogromny potencjał nostalgiczny. Nie wiemy natomiast, czy wszyscy reprezentują dokładnie tę samą linię czasu co w dawnych filmach. Ostateczne odpowiedzi przyniesie dopiero nowa produkcja.
Jakie filmy X-Men obejrzeć przed Avengers: Doomsday, jeśli nie mamy dużo czasu?
Nie trzeba nadrabiać całej franczyzy, aby przygotować się na powrót mutantów. Najważniejszym punktem wyjścia jest oryginalny X-Men z 2000 roku, który przedstawia bohaterów i ich ideologiczny konflikt. Następnie warto sięgnąć po X-Men 2, aby poznać Nightcrawlera i lepiej zrozumieć relacje wewnątrz drużyny. Kolejną istotną produkcją jest X-Men: Przeszłość, która nadejdzie, wyjaśniająca, dlaczego w tej serii istnieje więcej niż jedna wersja historii. Do tego zestawu warto dołączyć Deadpool & Wolverine, który bezpośrednio wykorzystuje koncepcję multiwersum oraz wprowadza Gambita granego przez Channinga Tatuma. Jeżeli znajdziecie dodatkowy czas, dobrym uzupełnieniem będą The Marvels, Doktor Strange w multiwersum obłędu i serial Loki. Pozwolą one zrozumieć, jak Marvel przygotowywał widzów na zderzenie różnych rzeczywistości.
Avengers: Doomsday może zamknąć pewien rozdział historii mutantów
Powrót oryginalnych X-Men ma znaczenie wykraczające poza zwykłą nostalgię. To bohaterowie, którzy pomogli stworzyć współczesną popularność kina superbohaterskiego, zanim Marvel Cinematic Universe stało się globalnym fenomenem. Ich obecność w Avengers: Doomsday daje twórcom możliwość symbolicznego połączenia dwóch wielkich epok ekranizacji komiksowych. Nie oznacza to jednak, że nowy film musi zakończyć historie wszystkich mutantów albo definitywnie pożegnać ich dotychczasowych odtwórców. Można jedynie przypuszczać, że Marvel wykorzysta tę okazję, aby przygotować grunt pod przyszłe przygody X-Men.
Dla widzów najważniejsza pozostaje znajomość podstawowych relacji, konfliktów i zasad działania multiwersum. Nie trzeba pamiętać każdej sceny z kilkunastu filmów. Wystarczy wiedzieć, kim są Xavier i Magneto, dlaczego Wolverine odegrał tak ogromną rolę w historii drużyny oraz w jaki sposób Marvel zaczął łączyć alternatywne rzeczywistości.
A potem pozostaje już tylko czekać na moment, w którym mutanci oficjalnie staną u boku Avengers.
Zobacz też: Avengers: Doomsday – pełna obsada i bohaterowie. Kto wraca do MCU?
