Z Mgły Zrodzony – Alomancja – Wszystkie metale i jakie moce dają?

Mgła gęstnieje nad dachami Luthadel, a w jej wnętrzu ktoś właśnie połyka metal. Brzmi jak herezja? W świecie Z Mgły Zrodzony to codzienność. Alomancja – jedna z najbardziej ikonicznych form magii w całym Cosmere – pozwala wybrańcom „spalać” metale i zamieniać je w czystą moc. Jedni podnoszą się w powietrze, inni wzmacniają ciało do granic wytrzymałości, jeszcze inni manipulują emocjami tłumu jednym, niewidzialnym impulsem. Ale które metale dają najpotężniejsze zdolności? I czy naprawdę wszystkie są sobie równe?

W serii „Z Mgły Zrodzony” Brandona Sandersona (Mistborn) tytułowi Zrodzeni z Mgły to absolutna elita – Alomanci zdolni spalać wszystkie znane metale i ich stopy. To oni przemykają boso po dachach, odpychają się od metalowych przedmiotów, miotają monetami z prędkością pocisku i jednym ciosem kruszą kości przeciwników. Jednak większość obdarzonych nie ma aż takiego szczęścia. Typowy Alomanta to tak zwany Misting – osoba potrafiąca spalać tylko jeden konkretny metal lub stop. Jedna moc, jedno przeznaczenie. W świecie pełnym intryg, arystokratycznych rodów i wszechobecnej mgły nawet pojedyncza zdolność może przesądzić o życiu lub śmierci.

Do drugiej ery cyklu znamy łącznie 16 podstawowych metali alomantycznych. I nie jest to przypadek – liczba szesnaście ma w Cosmere znaczenie symboliczne i metafizyczne. Każdy metal odpowiada za inny typ mocy: fizyczną, mentalną, temporalną czy duchową. Niektóre pozwalają manipulować metalem, inne emocjami, jeszcze inne czasem lub energią. Jedne są spektakularne i bojowe, inne subtelne, ale strategicznie bezcenne. Bo czy cynę – wyostrzającą zmysły – można uznać za słabą, jeśli dzięki niej strażnik dostrzeże zabójcę w mgle, zanim ten zdąży wykonać ruch?

Naturalnie, gdy mamy do czynienia z tak różnorodnym zestawem mocy, pojawia się pytanie: który metal jest najlepszy? Czy istnieje obiektywnie najpotężniejsza zdolność alomantyczna? A może wszystko zależy od kontekstu – od tego, czy jesteś złodziejem, szpiegiem, arystokratą, czy wojownikiem? W końcu siła to nie tylko brutalna moc, ale też wpływ, informacja i przewaga taktyczna. W realiach Luthadel manipulacja emocjami może być równie zabójcza jak stalowy pocisk.

W tym artykule przeanalizujemy wszystkie 16 metali alomantycznych i dokładnie opiszemy, jakie moce oferują. Przyjrzymy się ich zastosowaniom bojowym, użytkowym i politycznym, zastanowimy się nad ich ograniczeniami oraz spróbujemy odpowiedzieć na pytanie, które od lat rozpala fanów: która zdolność alomantyczna daje największą przewagę? Podejdziemy do tematu tak, jakbyśmy sami żyli w imperium Ostatniego Imperatora – oceniając moce nie w próżni, lecz w realiach brutalnego świata „Z Mgły Zrodzony”.

Przed nami pełne kompendium Alomancji: wszystkie metale, ich działanie, praktyczne zastosowania i potencjał. Jeśli zastanawiasz się, jak działa stal, czym różni się cynk od mosiądzu i dlaczego niektóre zdolności są niedoceniane – jesteś w dobrym miejscu. Za chwilę zanurzymy się w mgłę i rozłożymy Alomancję na czynniki pierwsze.

Zobacz też:

Wszystkie zakony w Archiwum Burzowego Światła

Apple TV+ wyda serial Z Mgły Zrodzony oraz Archiwum Burzowego Światła

Zajrzyj do naszego Sklepu z Grami

16 – Aluminium (Aluminium)

Aluminiowy Komar to prawdopodobnie najbardziej ironiczna zdolność w całym systemie alomancji. Spalanie aluminium powoduje natychmiastowe usunięcie wszystkich rezerw innych metali z organizmu. W praktyce oznacza to, że Alomanta sam pozbawia się swojego źródła mocy. Jeśli jesteś Zrodzonym z Mgły – tracisz dostęp do całego arsenału zdolności. Jeśli jesteś zwykłym Mistingiem – wyłączasz jedyną moc, jaką posiadasz. Trudno o mniej spektakularne zastosowanie. A jednak aluminium ma znaczenie strategiczne. To metal odporny na Pchanie i Przyciąganie – Stalowi Miotacze i Przyciągacze nie są w stanie nim manipulować. W erze drugiej broń z aluminium staje się realnym zagrożeniem nawet dla potężnych Alomantów. Samo spalanie aluminium może mieć sens w bardzo wąskich sytuacjach, na przykład gdy ktoś próbuje manipulować twoimi rezerwami metalu lub wykryć aktywne spalanie. Jednak jako samodzielna moc Aluminiowy Komar jest symbolem zmarnowanego potencjału. To bardziej mechanizm awaryjny niż broń czy narzędzie wpływu. Dlatego zajmuje ostatnie miejsce w zestawieniu.

15 – Duraluminion (Duralumin)

Duraluminium to metal o ogromnym potencjale – w połączeniu z innymi pozwala spalić je w jednym, gwałtownym rozbłysku mocy, tworząc efekt wielokrotnie silniejszy niż standardowe spalanie. Problem w tym, że Duraluminiowy Komar nie posiada innych metali. Jego zdolność polega na wzmacnianiu czegoś, czego sam nie ma. To jak posiadanie detonatora bez ładunku wybuchowego. W teorii istnieje scenariusz, w którym użytkownik zdobywa dodatkową moc – choćby poprzez Hemalurgię – i wtedy duraluminium zamienia się w narzędzie o przerażającej sile. Jednorazowe, maksymalne wzmocnienie Stali, Cynobru czy Cyny mogłoby całkowicie odmienić przebieg walki. Jednak bez takich okoliczności Duraluminiowy Komar pozostaje niemal bezbronny. To moc, która ma sens tylko w synergii. Samodzielnie jest prawie tak bezużyteczna jak aluminium, choć jej potencjał hipotetyczny daje jej minimalną przewagę w rankingu.

14 – Augur (Złoto)

Augur spalający złoto otrzymuje wgląd w alternatywną wersję samego siebie – obraz tego, kim mógłby się stać, gdyby w przeszłości podjął inne decyzje. To moc introspekcyjna, niemal filozoficzna. Nie daje przewagi bojowej ani fizycznej siły. Zamiast tego konfrontuje użytkownika z własnymi wyborami i ich konsekwencjami. W najlepszym wypadku potwierdza słuszność podjętych decyzji. W najgorszym – pokazuje lepszą, silniejszą, szczęśliwszą wersję siebie, co może być doświadczeniem bolesnym. Złoto nie zmienia teraźniejszości, nie przewiduje przyszłości, nie chroni przed ciosem. Może jednak pomóc w zrozumieniu siebie, przepracowaniu traumy lub odnalezieniu sensu w przeszłości. W brutalnym świecie politycznych intryg i przemocy taka moc jest luksusem, na który rzadko można sobie pozwolić. To zdolność ciekawa i głęboka, lecz praktycznie ograniczona.

13 – Wyrocznia (Elektrum)

Elektrum pozwala zobaczyć własną przyszłość – ale tylko kilka sekund naprzód. Wyrocznia widzi rozszczepione „cienie” swoich przyszłych działań, co daje możliwość natychmiastowej korekty decyzji. W pojedynku taka przewaga może uratować życie. Co istotne, elektum jest skuteczną kontrą na atium, ponieważ zakłóca wizję przeciwnika spalającego metal boga. Problem polega na tym, że kilka sekund to bardzo krótki horyzont czasowy. W codziennym życiu ta zdolność jest niemal niezauważalna, a w walce wymaga dużej koncentracji. Wyrocznia nie staje się niezwyciężona – zyskuje jedynie minimalny margines reakcji. To moc defensywna, przydatna w starciach z silniejszym przeciwnikiem, ale rzadko przełomowa. Elektum daje przewagę, lecz nie dominację.

12 – Pulsator (Kadm)

Pulsator spalający kadm tworzy wokół siebie bańkę spowolnionego czasu. W jej wnętrzu czas płynie wolniej, podczas gdy świat na zewnątrz przyspiesza. To zdolność o nietypowym zastosowaniu. W bezpośredniej walce bywa kłopotliwa – bańki nie można przemieszczać, a obiekty przekraczające jej granicę zachowują się nieprzewidywalnie. Jednak strategicznie Pulsator zyskuje ogromną przewagę przetrwania. Może przeczekać niebezpieczeństwo, czekać na pomoc, przetrwać oblężenie czy katastrofę. W życiu codziennym kadm pozwala „przeskoczyć” czas oczekiwania lub wydłużyć własne przetrwanie przy ograniczonych zasobach. To moc defensywna i taktyczna, mniej efektowna, ale oferująca kontrolę nad tempem rzeczywistości.

11 – Nikrowybuch (Nikrozyl)

Nikrowybuch działa jak zewnętrzne duraluminium – wymusza na dotkniętym Alomancie spalenie jego aktualnie używanych metali w jednym potężnym impulsie. W praktyce oznacza to możliwość nagłego wzmocnienia sojusznika lub opróżnienia rezerw przeciwnika. Wymaga jednak bezpośredniego kontaktu fizycznego, co w walce jest ryzykowne. Dotknięcie wzmocnionego Cynobrem przeciwnika może skończyć się tragicznie. Nikrozyl to metal wsparcia – jego prawdziwa siła objawia się w drużynie, przy skoordynowanej strategii. Samodzielnie jego zastosowanie jest ograniczone, ale w odpowiednich rękach może całkowicie zmienić dynamikę starcia.

10 – Wysysacz (Chrom)

Wysysacz spalający chrom potrafi opróżnić rezerwy metali przeciwnika poprzez dotyk. Jedno skuteczne zetknięcie i nawet najpotężniejszy Zrodzony z Mgły staje się zwykłym człowiekiem. To jedna z najgroźniejszych zdolności antyalomantycznych. Ograniczeniem jest konieczność kontaktu fizycznego – podejście do Stalowego Miotacza czy Cynowego Woja wymaga odwagi lub sprytu. Mimo to strategiczna wartość tej mocy jest ogromna. W świecie, gdzie moc zależy od metalicznego paliwa, możliwość jego natychmiastowego wyzerowania jest przewagą niemal absolutną.

#9 – Dymiarz (Miedź)

Dymiarz spalający miedź tworzy tzw. miedzianą chmurę – obszar, w którym impulsy alomantyczne zostają stłumione i stają się niewykrywalne dla Poszukiwaczy spalających brąz. To zdolność czysto defensywna, ale jej znaczenie w świecie pełnym intryg jest ogromne. Bez Dymiarza każda tajna operacja, spotkanie konspiracyjne czy skryta aktywność Alomanty może zostać natychmiast wykryta. Miedziana chmura to tarcza przed nadzorem, a w Luthadel informacja bywa cenniejsza niż stal. Owszem, wyjątkowo potężni Poszukiwacze są w stanie przebić się przez słabszą chmurę, ale w większości przypadków Dymiarz zapewnia drużynie bezpieczną przestrzeń działania. Jego rola bywa niewdzięczna – często siedzi z boku i „tylko” spala metal – jednak to on decyduje, czy plan w ogóle ma szansę powodzenia. To nie jest efektowna moc, ale w strukturach przestępczych, politycznych czy wywiadowczych jest absolutnie kluczowa. Cicha, stabilna i niezwykle cenna.

#8 – Poszukiwacz (Brąz)

Poszukiwacz spalający brąz potrafi wykrywać alomantyczne impulsy w swoim otoczeniu. Z czasem jest w stanie rozpoznać nie tylko sam fakt spalania metalu, lecz także jego rodzaj i intensywność. To czyni z niego żywy radar świata mgły. W mieście, gdzie Alomanci działają w ukryciu, taka zdolność daje ogromną przewagę informacyjną. Poszukiwacz potrafi wykryć zasadzkę, odnaleźć ukrywającego się Stalowego Miotacza czy rozpoznać manipulację emocjonalną ze strony Podżegacza lub Uspokajacza. Jego największym wrogiem jest miedziana chmura Dymiarza, lecz tam, gdzie jej nie ma, Poszukiwacz dominuje pole percepcji. To zdolność aktywna, wymagająca skupienia i doświadczenia, ale dająca bezpieczeństwo jeszcze zanim dojdzie do walki. W świecie, w którym moc często objawia się nagle i brutalnie, możliwość wcześniejszego wykrycia zagrożenia jest bezcenna.

#7 – Przyciągacz (Żelazo)

Przyciągacz spalający żelazo może przyciągać do siebie metalowe przedmioty. Jeśli obiekt jest lżejszy od niego – poleci w jego stronę. Jeśli cięższy – to on zostanie przyciągnięty. Ta mechanika pozwala na dynamiczne przemieszczanie się między metalowymi „kotwicami” i kontrolowanie przestrzeni w walce. Przyciągacz może rozbrajać przeciwników, ściągać broń z dystansu czy gwałtownie zmieniać swoją pozycję. Ograniczeniem jest konieczność istnienia metalu w otoczeniu – bez niego zdolność staje się bezużyteczna. Co więcej, aluminium pozostaje całkowicie odporne na Przyciąganie. Mimo tych ograniczeń żelazo daje sporą mobilność i potencjał taktyczny. To moc wymagająca sprytu, planowania i znajomości terenu. W rękach kreatywnego Alomanty potrafi być zaskakująco wszechstronna.

#6 – Podżegacz (Cynk)

Podżegacz spalający cynk potrafi wzmacniać emocje innych ludzi. Może podsycać gniew, potęgować strach, rozbudzać entuzjazm lub desperację. W tłumie jego wpływ może doprowadzić do zamieszek, paniki albo bezkrytycznego uwielbienia. To zdolność niezwykle subtelna, ale potencjalnie bardziej niebezpieczna niż fizyczna siła. Odpowiednio użyty cynk pozwala manipulować decyzjami, destabilizować przeciwnika lub wzmacniać morale sojuszników. Moralne konsekwencje takiej mocy są jednak poważne – ingerencja w emocje balansuje na granicy wolnej woli. W polityce i negocjacjach Podżegacz może być cenniejszy niż wojownik. To moc wpływu, nie brutalnej siły.

#5 – Uspokajacz (Mosiądz)

Uspokajacz działa odwrotnie niż Podżegacz – wygasza emocje, łagodzi gniew, tłumi strach, uspokaja panikę. W praktyce często bywa bardziej użyteczny niż wzmacnianie emocji. Łatwiej jest kogoś wyciszyć niż zmusić do wybuchu. Uspokajacz może rozładować konflikt, uspokoić tłum, wpłynąć na decyzję przełożonego lub przeciwnika. W rękach mistrza mosiądz staje się niemal narzędziem kontroli umysłu. Choć zdolność ta nie jest widowiskowa, jej wpływ na wydarzenia bywa ogromny. To siła miękka, lecz niezwykle skuteczna.

#4 – Ślizgacz (Bendalloy)

Ślizgacz spalający bendaloz tworzy bańkę przyspieszonego czasu. W jej wnętrzu może działać wielokrotnie szybciej niż świat zewnętrzny. W walce daje to możliwość przeładowania broni, zmiany pozycji, zaplanowania ruchu czy uniknięcia ataku. Choć bańka ma swoje ograniczenia – nie można jej przemieszczać, a obiekty przekraczające granicę zachowują się niestabilnie – wszechstronność tej mocy jest imponująca. W codziennym życiu bendaloz mógłby służyć do wykonywania zadań w mgnieniu oka, zyskując czas na inne aktywności. To zdolność dynamiczna, efektowna i bardzo praktyczna.

#3 – Cynowy Woj (Cynober / Pewter)

Cynowy Woj spalający cynober wzmacnia swoje ciało do granic ludzkich możliwości. Zyskuje siłę, wytrzymałość, szybkość, lepszą równowagę i odporność na ból. Może przetrwać rany, które dla zwykłego człowieka byłyby śmiertelne, biec godzinami i walczyć bez wytchnienia. To czysta, fizyczna potęga. Jednak paradoksalnie wysoka skuteczność w walce sprawia, że Cynowi Wojowie często trafiają na pierwszą linię ognia, co zwiększa ich śmiertelność. Mimo to cynober daje jedną z najbardziej bezpośrednich i imponujących przewag w całym systemie alomancji.

#2 – Cynooki (Cyna)

Cynooki spalający cynę wyostrza wszystkie zmysły: wzrok, słuch, smak, węch i dotyk. Może widzieć w niemal całkowitej ciemności, słyszeć szept z dużej odległości, wykrywać truciznę w jedzeniu. To idealny zwiadowca i strażnik. Choć nagły hałas lub światło mogą go ogłuszyć, jego wszechstronność jest ogromna. Cyna sprawdza się w walce, w szpiegostwie i w codziennym życiu. To subtelna, lecz niezwykle użyteczna moc.

#1 – Stalowy Miotacz (Stal)

Stalowy Miotacz spalający stal może odpychać od siebie metalowe przedmioty. Dzięki temu może miotać monetami jak pociskami, rozbrajać przeciwników, a przede wszystkim – przemieszczać się w powietrzu, odpychając się od metalowych kotwic. W praktyce oznacza to quasi-latanie. Mobilność daje dominację na polu bitwy i ogromną przewagę taktyczną. Stal łączy ofensywę, kontrolę przestrzeni i spektakularny styl walki. To właśnie dlatego Stalowy Miotacz zajmuje pierwsze miejsce – w świecie alomancji nic nie daje takiej swobody i siły jednocześnie.