Komisja Europejska ogłosiła, że nowa aplikacja do weryfikacji wieku jest już technicznie gotowa i wkrótce ma zostać udostępniona obywatelom. Z perspektywy zwykłego użytkownika brzmi to jak kolejny duży krok w stronę mocniejszej kontroli dostępu do treści online, szczególnie w mediach społecznościowych i serwisach przeznaczonych tylko dla pełnoletnich. Najwięcej emocji budzi jednak nie sam cel projektu, ale sposób, w jaki Bruksela próbuje go sprzedać opinii publicznej. Oficjalny przekaz mówi o prywatności, anonimowości i braku śledzenia użytkownika, ale jednocześnie do uruchomienia systemu potrzebny ma być paszport albo dowód osobisty.
Według założeń aplikacja ma działać w prostym modelu. Serwis internetowy nie dostaje imienia, nazwiska, dokładnej daty urodzenia ani innych szczegółowych danych. Ma dostać wyłącznie odpowiedź, czy użytkownik spełnia wymagany próg wieku. Na papierze wygląda to więc znacznie lepiej niż dzisiejsze rozwiązania, w których wiele stron prosi po prostu o kliknięcie przycisku potwierdzającego pełnoletniość albo stosuje własne, często wątpliwe mechanizmy. Unia Europejska przekonuje, że nowe narzędzie ma być bardziej uporządkowane, bezpieczniejsze i zgodne z ochroną prywatności.
Problem w tym, że to właśnie słowo „anonimowość” będzie tutaj najczęściej kwestionowane. Dla wielu internautów sam fakt, że przy pierwszej konfiguracji trzeba posłużyć się dokumentem tożsamości, podważa cały marketing wokół projektu. Komisja twierdzi, że po wydaniu potwierdzenia wieku związek między użytkownikiem a dostawcą tego potwierdzenia zostaje odcięty, a później strony internetowe mają widzieć tylko odpowiedź typu tak lub nie. W praktyce jednak bardzo wielu ludzi nie będzie patrzeć na szczegóły techniczne, tylko na prosty przekaz – skoro muszę zaczynać od dowodu albo paszportu, to trudno uwierzyć w całkowitą anonimowość.
Bruksela podkreśla, że aplikacja ma być narzędziem do ochrony dzieci i nastolatków przed treściami niedostosowanymi do ich wieku. Ten wątek od miesięcy staje się coraz ważniejszy w całej Europie. Kolejne państwa dyskutują o minimalnym wieku dostępu do social mediów, o ograniczeniach dla najmłodszych oraz o odpowiedzialności wielkich platform za to, co pokazują nieletnim. Komisja Europejska próbuje więc zbudować wspólny model, który ułatwi egzekwowanie przepisów i jednocześnie odbierze platformom argument, że skuteczna weryfikacja wieku jest zbyt trudna albo zbyt kosztowna.
To właśnie dlatego Ursula von der Leyen mówiła, że platformy internetowe nie będą miały już wymówek. Z punktu widzenia Komisji to rozwiązanie ma być gotowym standardem, z którego serwisy będą mogły po prostu skorzystać. W teorii brzmi to bardzo wygodnie. Zamiast tworzyć własne systemy, firmy dostają europejskie narzędzie przygotowane specjalnie pod ten cel. Tyle że wraz z wygodą pojawia się też ryzyko rozszerzania podobnych rozwiązań na kolejne obszary internetu. Dziś chodzi o ochronę dzieci, jutro dyskusja może dotyczyć innych usług, innych ograniczeń i kolejnych progów dostępu.
Komisja zaznacza również, że kod rozwiązania jest otwarty, a sam system opiera się na technologii, która ma minimalizować ilość przekazywanych danych. W oficjalnych materiałach pojawia się też odniesienie do modelu pozwalającego potwierdzić określony fakt bez ujawniania całej reszty informacji. To istotny argument dla obrońców projektu, bo pokazuje, że nie mówimy wyłącznie o prostym skanowaniu dokumentu i wysyłaniu danych do każdej strony w sieci. Z technicznego punktu widzenia UE próbuje zbudować rozwiązanie bardziej cywilizowane niż wiele dzisiejszych praktyk stosowanych przez platformy. W szerszym kontekście cyfrowego bezpieczeństwa warto też zobaczyć, jak duże firmy radzą sobie z ochroną danych, czego przykładem jest sprawa opisana w tekście Rockstar znowu zhakowany.
Nie zmienia to jednak faktu, że społeczny odbiór takiego narzędzia może być znacznie bardziej brutalny niż oficjalne prezentacje w Brukseli. Internauci odruchowo pytają, kto będzie gwarantował bezpieczeństwo danych, jak długo system pozostanie ograniczony tylko do wieku i czy rzeczywiście nie powstanie presja, by z czasem rozszerzać jego zastosowanie. W tle od razu pojawiają się też porównania do covidowych certyfikatów, bo sama Komisja mówi o chęci stworzenia standardu, który mógłby zadziałać podobnie szeroko. Dla jednych to dowód, że Unia potrafi szybko wdrażać wspólne narzędzia cyfrowe. Dla innych brzmi to jak kolejny sygnał rosnącej kontroli nad codziennym życiem online.
Na ten moment wiadomo, że część państw już testowała albo wdrażała elementy tego podejścia w ramach krajowych rozwiązań. Unia chce, by nowa aplikacja współpracowała z szerszym ekosystemem cyfrowych portfeli i przyszłych tożsamości elektronicznych. To ważne, bo pokazuje, że nie chodzi o jednorazową akcję, ale o większy kierunek rozwoju europejskiej administracji cyfrowej. Weryfikacja wieku może być po prostu jednym z pierwszych praktycznych zastosowań, które mają oswoić obywateli z nowym modelem potwierdzania różnych informacji w internecie. Jeśli interesują Cię też inne głośne tematy związane z nowymi technologiami i ich wpływem na użytkowników, zobacz również nasz materiał o tym, że Rockstar padło ofiarą kolejnego ataku.
Dla zwykłego użytkownika najważniejsze pytanie brzmi jednak dużo prościej. Czy taka aplikacja rzeczywiście będzie tylko neutralnym narzędziem do ochrony dzieci, czy stanie się początkiem szerszego systemu filtrowania dostępu do usług online? Komisja Europejska odpowiada, że chodzi wyłącznie o bezpieczeństwo nieletnich i prywatność. Problem polega na tym, że w debacie publicznej sama deklaracja już nie wystarcza. Jeżeli start całego procesu wymaga dokumentu tożsamości, sceptycyzm będzie naturalny i raczej szybko nie zniknie. Właśnie dlatego ten projekt już teraz zapowiada się na jeden z najgłośniejszych tematów wokół prywatności, regulacji internetu i przyszłości cyfrowej Europy.
Jedno jest pewne. Gdy aplikacja faktycznie trafi do użytkowników, dyskusja dopiero się zacznie. Zwolennicy będą mówić o ochronie dzieci, ujednoliceniu zasad i końcu udawania, że platformy nie potrafią sprawdzić wieku użytkownika. Krytycy odpowiedzą, że anonimowość po okazaniu dowodu brzmi jak oksymoron, a każda nowa warstwa cyfrowej kontroli prędzej czy później zaczyna żyć własnym życiem. I właśnie dlatego ten news ma tak duży potencjał – nie dotyczy tylko jednej aplikacji, ale pokazuje, jak bardzo Europa chce dziś przebudować zasady korzystania z internetu. Jeśli temat prywatności i zmian u dużych firm technologicznych Cię interesuje, możesz też sprawdzić inne newsy na BigBadDice.pl.
